المحقق السبزواري

472

روضة الانوار عباسى ( در اخلاق و شيوه كشور دارى ) ( فارسى )

چندين مرتبه بر عساكر قيصر و خانان تركستان غلبه روداد و بسيارى از ممالك موروث كه در ايّام فترتها از تصرّف بيرون رفته بود فتح نمود ، و فتوحات عظيمه او را ميسّر شد . در يك سال سه ملك ، مانند عراق عرب ، كه از مواضع معتبر ايران زمين بلكه خلاصه و زندهء ربع مسكون است ، و ملك قندهار و قلعه هرموز « 1 » به تصرف اولياى دولت آن حضرت درآمد . مجملا ، از قوانين كليهء امر سلطنت و پادشاهى ، تدبير و تقدير معاش است و احتراز از تبذير و اسراف . و لايق به حال ملك آن است كه به قدرى كه ممكن باشد و به عظمت و مهابت پادشاهى نقصانى نداشته باشد ، در تخفيف اخراجات بكوشد و مؤنتها را سبك سازد . و اگر غالب اوقات به مطعومات پادشاهانه گذراند ، گاهى جهت تحصيل ثواب به قوت فقيرانه اكتفا نمايد و اگر در اكثر احيان لباسهاى فاخر شاهانه پوشد ، سيّما در حضور بيگانگان و مجالس عام جهت حفظ مهابت پادشاهى ، گاهى اگر به لباس بىتكلّف متلبّس باشد جهت تحصيل ثواب و مراعات مصلحت جمهور به غرض آنكه مردمان به اين مسلك رغبت نمايند و اين طريقه معمول شود ، بغايت مستحسن خواهد بود . و همچنين در خلوتها كه كسى نباشد و در زير جامه كه به نظر مردم درنيايد جامه زبر و بىتكلّف پوشند ، باعث ثواب و اجر جزيل خواهد بود . و اللّه ولىّ خير و معينه .

--> ( 1 ) . هرمز يا هرموز يا هورموز جزيره‌اى در خليج فارس در تنگه‌اى به همين نام كه ملتقاى خليج با درياى عمّان است . سابقا شهر هرمز را كه به هرمزنو معروف بوده جزئى از جزيرهء جرون مىدانستند و رفته‌رفته نام جرون جاى خود را به هرمز داده است . آثار قلعهء بازمانده از پرتغاليان در اين جزيره مشهود است . هرمز نو بعد از هرمز كهنه ساخته شده است . هرمز كهنه ، يعنى هرمزى كه در داخل خشكى واقع بود ، تا ساحل دريا نصف روز راه فاصله داشت و به گزارش لسترنج خرابه‌هاى آن در كنار شهر ميناب به‌جا مانده است . ر ك : لسترنج ، صص 341 و 342 .